Azərbaycan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə
| Azərbaycan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası arasında strateji tərəfdaşlıq və müttəfiqlik münasibətləri haqqında müqavilə (2005) |
Bundan sonra "Ali Razılığa gələn Tərəflər" adlandırılan Azərbaycan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası,
onların xalqları arasında tarixən yaranmış əlaqələrə, dostluq münasibətlərinə və mehriban ünsiyyət ənənələrinə arxalanaraq,
Ali Razılığa gələn Tərəflər arasında qardaşlıq, dostluq və mehriban qonşuluq əlaqələrinin möhkəmləndirilməsinin hər iki dövlətin xalqlarının köklü maraqlarına cavab verdiyini, sülh və təhlükəsizlik işinə xidmət etdiyini hesab edərək,
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı Nizamnaməsinin, Helsinki Yekun Aktının və Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq üzrə Təşkilatın digər sənədlərinin məqsəd və prinsiplərinə öz bağlılığını təsdiq edərək,
onların dövlət suverenliyinə və müstəqilliyinə qarşılıqlı hörmət, ərazi bütövlüyü, sərhədlərin toxunulmazlığı, bir-birinin daxili işlərinə qarışmamaq, mübahisələrin dinc həlli, insan hüquqlarına və əsas azadlıqlarına hörmət, öhdəliklərin vicdanla yerinə yetirilməsi prinsipləri, habelə beynəlxalq hüququn hamılıqla qəbul edilmiş digər normaları əsasında dövlətlərarası münasibətləri hərtərəfli möhkəmləndirmək qətiyyətlərini təsdiq edərək,
iki ölkənin iqtisadi əməkdaşlığının dərinləşdirilməsini, onun sonrakı inkişafı üçün əlverişli şəraitin yaradılmasını, bütün mülkiyyət formalı təsərrüfat subyektləri arasında birbaşa əlaqələrin qurulmasını zəruri hesab edərək,
siyasi, iqtisadi, elmi-texniki, ekoloji, informasiya, humanitar, mədəni və digər sahələrdəki ikitərəfli əməkdaşlığa XXI əsrdə yeni keyfiyyət vermək və onun hüquqi bazasını möhkəmləndirmək məqsədilə,
aşağıdakılar barəsində razılığa gəldilər:
M ad d ə 1
Ali Razılığa gələn Tərəflər öz münasibətlərini bərabərlik, qarşılıqlı etimad, strateji tərəfdaşlıq və hərtərəfli əməkdaşlıq əsasında qururlar.
Maddə 2
Ali Razılığa gələn Tərəflər dövlətlərarası münasibətlərdə güc tətbiq etməkdən və ya güclə hədələməkdən çəkinmək öhdəliyini təsdiq edir, hərbi ittifaqlara daxil olmamağı və ya dövlətlərin hər hansı bir qruplaşmalarında, habelə digər Ali Razılığa gələn Tərəfə qarşı yönəlmiş əməliyyatlarda iştirak etməmək öhdəliyini təsdiq edirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflərdən birinin mülahizələrinə əsasən, üçüncü dövlətlər tərəfindən hərbi təcavüz təhlükəsi təşkil edən vəziyyət yarandıqda, Ali Razılığa gələn Tərəflər onun dinc yolla həllinə yardım edən tədbirlər görmək məqsədilə bir-biri ilə təxirə salmadan, istər ikitərəfli əsaslarla, istərsə də üzvü olduqları beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində müvafiq məsləhətləşmələr keçirirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər öz ərazisinin, rabitə sistemlərinin və digər infrastrukturunun üçüncü dövlətlər tərəfindən digər Ali Razılığa gələn Tərəfə qarşı hərbi təcavüzün və ya digər ədavətli fəaliyyətin hazırlanması və ya tətbiqi məqsədilə istifadə edilməsinə icazə verməmək öhdəliyini öz üzərlərinə götürürlər.
M a d d ə 3
Ali Razılığa gələn Tərəflər regionda sülhü möhkəmləndirmək, sabitliyi və təhlükəsizliyi artırmaq məqsədilə qarşılıqlı əlaqə saxlayırlar.
Ali Razılığa gələn Tərəflər dövlətlərarası münasibətlərdə güc tətbiq etməkdən və ya güclə hədələməkdən çəkinmək öhdəliyini təsdiq edərək, dövlət sərhədlərinin toxunulmazlığını tanıyırlar.
Ali Razılığa gələn Tərəflər onların müstəqilliyinə, suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə olan təhlükələrin qarşısının alınması məsələlərində bir-birinə hərtərəfli dəstək və qarşılıqlı yardım göstərirlər.
M addə 4
Ali Razılığa gələn Tərəflər beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində əməkdaşlığı və əlaqələri genişləndirir, qarşılıqlı maraq kəsb edən məsələlər üzrə öz mövqelərini əlaqələndirmək üçün məsləhətləşmələr keçirirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər kollektiv təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsinə, habelə BMT-nin, ATƏT-in sülhməramlı rolunun gücləndirilməsinə və regional münaqişələrin və Ali Razılığa gələn Tərəflərin maraqlarına toxunan digər halların tənzimlənməsi mexanizmlərinin səmərəliliyini artırmağa səy göstərir, lazım gəldikdə birgə və ya razılaşdırılmış tədbirlərin həyata keçirilməsi məqsədilə bu sahələrdə öz mövqelərini əlaqələndirirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər regional münaqişələrin beynəlxalq hüququn hamılıqla tanınmış normalarına və xüsusilə dövlətlərin suverenliyinə, ərazi bütövlüyünə və sərhədlərin toxunulmazlığına riayət olunması və bunların təmin edilməsi əsasında tənzimlənməsinə yardım etmək üçün səy göstərirlər.
M addə 5
Ali Razılığa gələn Tərəflərdən hər biri, Ali Razılığa gələn Tərəflərin vətəndaşlığına mənsubiyyətlə əlaqədar olan hallar istisna olmaqla, özünün vətəndaşlarına təqdim etdiyi əsaslarla və eyni həcmdə hüquq və azadlıqları onun ərazisində yaşayan digər Ali Razılığa gələn Tərəfin vətəndaşlarına, onların milli mənsubiyyətindən, dini etiqadından və ya digər fərqlərdən asılı olmayaraq, təqdim edir.
Ali Razılığa gələn Tərəflər digər Ali Razılığa gələn Tərəfin ərazisində yaşayan vətəndaşlarının hüquqlarının müdafiəsini təmin etmək üçün zəruri olan ayrı-ayrı sazişlər bağlayacaqlar.
M addə 6
Ali Razılığa gələn Tərəflər bir-birinə münasibətdə iqtisadi əməkdaşlığın bütün sahələrində ən əlverişli rejimin və ya milli rejimin təmin edilməsi üzrə zəruri tədbirlər görəcək və həmin əməkdaşlığın həyata keçirilməsi üzrə şəraitin pisləşməsinə yönələn tədbirlər görməyəcəklər.
Hər bir Ali Razılığa gələn Tərəf digər Ali Razılığa gələn Tərəfi onun hüququna və qanuni maraqlarına toxuna biləcək iqtisadi qərarlar haqqında əvvəlcədən məlumatlandırır və digər Razılığa gələn Tərəfin iqtisadi vəziyyətinin sabitliyini pozan tədbirlərin həyata keçirilməsindən çəkinir.
M ad də 7
Ali Razılığa gələn Tərəflər uzunmüddətli perspektivləri nəzərə alaraq və qarşılıqlı mənfəət əsasında ikitərəfli ticari-iqtisadi münasibətlərin, elm, mədəniyyət, təhsil, texnologiyalar, ekologiya və ətraf mühitin mühafizəsi sahəsində əlaqələrin inkişafına və möhkəmləndirilməsinə səy göstərirlər.
Bu məqsədlə Ali Razılığa gələn Tərəflər hər iki ölkə arasında malların, xidmətlərin və kapitalın azad yerdəyişməsinə tədricən keçmək üçün zəruri hüquqi, iqtisadi, maliyyə və ticarət şəraiti yaradacaqlar.
Ali Razılığa gələn Tərəflər ilk növbədə sənaye, ətraf mühitin mühafizəsi, kənd təsərrüfatı, nəqliyyat, turizm, rabitə, telekommunikasiya və energetika sahəsində olan əməkdaşlığı möhkəmləndirirlər.
Maddə 8
Ali Razılığa gələn Tərəflər energetika, nəqliyyat, informatika və rabitə sistemlərinin, o cümlədən peyk rabitəsinin və telekommunikasiyanın idarə edilməsi sahəsində, həmin sahələrdə komplekslərin və vahid sistemlərin inkişafına səy göstərərək, əməkdaşlığın inkişafına xüsusi diqqət yetirirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər Azərbaycan Respublikasında və Qazaxıstan Respublikasında çıxarılan neftin və qazın beynəlxalq bazarlara çatdırılması üçün istifadə edilə biləcək etibarlı və təhlükəsiz ixrac marşrutlarının yaradılmasını dəstəkləyəcək və bununla əlaqədar neft-qaz nəqli sistemlərinin səmərəliliyinin artırılması üzrə birgə səyləri davam etdirəcəklər.
Maddə 9
Ali Razılığa gələn Tərəflər öz dövlətlərinin ərazilərində öz sərnişinlərinin və hər növ yüklərin avtomobil, dəmir yolu, hava, boru və digər nəqliyyat növləri ilə daşınması və azad tranziti üçün əlverişli şəraitin qarşılıqlı təmin edilməsinə təminat verir və göstərilən sahələrdə əməkdaşlıq üçün əlverişli olmayan şəraitin yaradılmasına yönəlmiş tədbirlərin görülməsindən çəkinirlər.
Maddə 1 0
Ali Razılığa gələn Tərəflər iqtisadi, elmi, texniki və mədəniyyət sahələrində mütəmadi məsləhətləşmələri, məlumat və təcrübə mübadiləsini təşviq edir, habelə bütün səviyyələrdə bu məqsədlərlə əlaqələrin genişləndirilməsini dəstəkləyirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər birgə maliyyə-sənaye qruplarının, xoldinqlərin və lizinq şirkətlərinin yaradılması üzrə tədbirlərin həyata keçirilməsini məqsədəmüvafiq hesab edirlər. Ali Razılığa gələn Tərəflər istehsal, investisiya, bank və kommersiya sahələrində milli kapitalların mütərəqqi formalarının inkişafına səy göstərir, qarşılıqlı investisiya qoyuluşu üçün əlverişli şərait təmin edirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər öz milli qanunvericiliyinə uyğun olaraq, digər Ali Razılığa gələn Tərəfin fiziki və hüquqi şəxsləri üçün öz ərazisində sahibkarlıq və digər təsərrüfat fəaliyyəti üçün əlverişli şərait təmin edirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər qarşılıqlı investisiyaları təşviq edir və bu məqsədlə bağlanmış razılaşmalar əsasında onların qorunmasını təmin edəcəklər.
Maddə 11
Ali Razılığa gələn Tərəflərdən hər biri öz ərazisində digər Ali Razılığa gələn Tərəfin fiziki və hüquqi şəxslərinin mülkiyyət hüquqlarının və əmlakının qorunmasına təminat verir.
Maddə 12
Ali Razılığa gələn Tərəflər milli təhlükəsizlik məsələlərində və hərbi sahədə əməkdaşlıq edir, ayrı-ayrı razılaşmalar əsasında hər iki dövlətin müvafiq rəsmiləri arasında əlaqələrə səy göstərir və hərbi-texniki sahədə qarşılıqlı fəaliyyət göstərirlər.
Maddə 13
Ali Razılığa gələn Tərəflər hər iki ölkənin mədəniyyət və təhsil müəssisələri ilə əlaqələri, habelə mütəxəssislər mübadiləsini təşviq edirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflərdən hər biri öz vətəndaşlarına digər Ali Razılığa gələn Tərəfin dilinin öyrənilməsinə imkan yaradır, mədəniyyəti, sənət əsərləri, ədəbiyyatı və mətbu nəşrləri ilə tanış olmağa, o cümlədən özünün təhsil müəssisələrində tədris edilməsinə səy göstərir.
Ali Razılığa gələn Tərəf arxiv və tarixi sənədlərin digər Ali Razılığa gələn Tərəfin mütəxəssisləri tərəfindən öyrənilməsi və tədqiqi üçün tanış olmaq hüququ təqdim edir.
Maddə 14
Ali Razılığa gələn Tərəflər Azərbaycan Respublikasının ərazisində yaşayan qazaxların və Qazaxıstan Respublikasının ərazisində yaşayan azərbaycanlıların milli mədəniyyətini və dilini qoruyub saxlamaq və inkişaf etdirmək hüququnu təmin edir, habelə bu sahədə əməkdaşlığı inkişaf etdirirlər.
Maddə 15
Ali Razılığa gələn Tərəflər elm və texnika sahəsində, əsaslı tədqiqatların həyata keçirilməsində, kosmik sahəsi də daxil olmaqla, birgə proqram və işləmələrin reallaşmasında əməkdaşlığı inkişaf etdirir, fərdi razılaşmalar əsasında elmi-istehsalat kollektivlərinin yaradılmasına və fəaliyyətinə səy göstərirlər.
M a d d ə 16
Ali Razılığa gələn Tərəflər əhalinin sağlamlığının mühafizəsi, tibb elminin və təcrübəsinin inkişafı, onun maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsi işində sıx əməkdaşlıq edir, digər Ali Razılığa gələn Tərəfin əhalisinin müalicəsi və tövsiyəvi yardım alması üçün özünün tibb müəssisələrindən fay-dalanmaq və istifadə etmək hüququnu təmin edirlər.
Maddə 17
Ali Razılığa gələn Tərəflər ekoloji təhlükəsizliyin təmin edilməsinə, bu sahədə beynəlxalq müqavilələrə uyğun hərəkət edərək, prioritet əhəmiyyət verirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər ətraf mühitin çirklənməsinin qarşısını almaq və təbiətdən rasional istifadəni təmin etmək üçün zəruri tədbirlər görürlər. Onlar ekoloji qəzaların və təbii mühitə antropogen təsirin, o cümlədən transsərhəd baxımından nəticələri ilə mübarizə sahəsində əməkdaşlığı inkişaf etdirəcəklər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər Xəzər dənizinin ekoloji sisteminin bərpa edilməsi işində səyləri cəmləşdirir və əlaqələndirir, bu sahədə beynəlxalq və xüsusilə regional proqramların işlənib hazırlanmasında və həyata keçirilməsində qarşılıqlı fəaliyyət göstərirlər.
Maddə 18
Ali Razılığa gələn Tərəflər onların hakimiyyətlərinin qanunverici və icra qolları, o cümlədən şəhərlər, vilayətlər, rayonlar və digər inzibati ərazi vahidləri arasında əməkdaşlığı təşviq edir, hər iki dövlətin vətəndaşları arasında əlaqələrə mümkün qədər səy göstərirlər.
Maddə 19
Ali Razılığa gələn Tərəflər terrorizm, mütəşəkkil cinayətkarlıq, narkotik vasitələrin və psixotrop maddələrin, onların analoqlarının və prekursorlarının qanunsuz dövriyyəsi, silah qaçaqmalçılığı, mədəni dəyərlərin qanunsuz satışı və sərhəddən keçirilməsi, iqtisadi və maliyyə fəaliyyəti sahəsində cinayətlərin, qeyri-qanuni fəaliyyət nəticəsində əldə edilmiş gəlirlərin leqallaşdırılması, digər təhlükəli növ cinayətlərlə mübarizə sahəsində əməkdaşlıq edirlər.
Ali Razılığa gələn Tərəflər beynəlxalq hüququn prinsip və normalarına əsaslanaraq, mülki aviasiya fəaliyyətinə qeyri-qanuni müdaxilənin qarşısının alınması üzrə iş həyata keçirirlər.
Maddə 20
Bu Müqavilə üçüncü dövlətlərə qarşı yönəlməyib və Ali Razılığa gələn Tərəflərin iştirakçısı olduqları digər beynəlxalq müqavilələrdən irəli gələn hər hansı hüquq və öhdəliklərinə heç bir şəkildə təsir etmir.
Maddə 2 1
Bu Müqavilə BMT Nizamnaməsinin 102-ci maddəsinə müvafiq olaraq BMT-nin Katibliyində qeydiyyata alınmalıdır.
Maddə 22
Bu Müqavilənin müddəalarını həyata keçirmək məqsədilə Ali Razılığa gələn Tərəflər lazım gəldikdə ayrı-ayrı razılaşmalar bağlayacaqlar.
Maddə 23
Bu Müqavilənin müddəalarının həyata keçirilməsi zamanı yarana biləcək mübahisələri və fikir ayrılıqlarını Ali Razılığa gələn Tərəflər danışıqlar və məsləhətləşmələr vasitəsilə həll edəcəklər.
Maddə 24
Qarşılıqlı razılığa əsasən Ali Razılığa gələn Tərəflər bu Müqaviləyə onun ayrılmaz hissəsi olan və bu Müqavilənin 26-cı maddəsinə müvafiq olaraq qüvvəyə minən ayrıca protokollarla rəsmiləşdirilən düzəlişlər və əlavələr edə bilərlər.
Maddə 25
Bu Müqavilə qüvvəyə minəndən sonra Azərbaycan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası arasındakı münasibətlərdə Azərbaycan Respublikası və Qazaxıstan Respublikası arasında münasibətlərin əsasları haqqında 16 sentyabr 1996-cı il tarixli Müqavilə öz qüvvəsini itirir.
M add ə 2 6
Bu Müqavilə ratifikasiya edilməlidir və ratifikasiya fərmanları mübadilə edildiyi gündən qüvvəyə minəcək.
Bu Müqavilə qeyri-müəyyən müddətə bağlanılır. Bu Müqavilə Ali Razılığa gələn Tərəflərdən biri digər Ali Razılığa gələn Tərəfin onun qüvvəsini ləğv etmək niyyəti haqqında müvafiq yazılı bildirişini aldığı tarixdən altı ay sonra öz qüvvəsini itirir.
Bakı şəhərində 24 may 2005-ci ildə hər biri Azərbaycan, qazax və rus dillərində iki əsl nüsxədə tərtib edilmişdir, bütün mətnlər eyni qüvvəyə malikdir.
Bu Müqavilənin müddəalarının təfsiri məqsədilə Ali Razılığa gələn Tərəflər rus dilindəki mətndən istifadə edirlər.
Azərbaycan Respublikası Qazaxıstan Respublikası
tərəfindən tərəfindən
(imza) (imza)